Brak paragonu przy zwrocie towaru wciąż budzi wiele wątpliwości – zarówno u klientów, jak i sprzedawców. Czy rzeczywiście dokument fiskalny jest niezbędny, by odzyskać pieniądze? A może są inne sposoby udowodnienia zakupu? W poniższym artykule szczegółowo wyjaśniamy, kiedy i jak możliwy jest zwrot towaru bez paragonu.
Czy zwrot towaru bez paragonu jest możliwy?
Wbrew powszechnym opiniom, zwrot towaru bez paragonu jest jak najbardziej możliwy. Przepisy prawa nie wymagają przedstawienia konkretnego dokumentu w postaci paragonu fiskalnego. Wystarczające jest, by konsument posiadał jakikolwiek dowód zakupu, który potwierdza transakcję dokonania zakupu w danym sklepie.
Najczęściej za taki dowód uznaje się paragon, ponieważ jest on automatycznie wydawany przez kasę fiskalną i zawiera informacje o dacie, nazwie towaru i cenie. Jednakże, w przypadku jego braku, klient może posłużyć się innymi formami potwierdzenia zakupu, takimi jak np. potwierdzenie płatności kartą czy e-mail z zamówieniem.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) jednoznacznie podkreśla, że brak paragonu nie może stanowić podstawy do odmowy przyjęcia zwrotu lub reklamacji towaru.
Jakie dokumenty mogą zastąpić paragon?
Jeśli klient nie posiada paragonu, może przedstawić inny dokument, który potwierdzi zakup. W praktyce wiele sklepów akceptuje alternatywne formy dowodów zakupu, o ile zawierają one wystarczające dane identyfikacyjne i transakcyjne:
- potwierdzenie transakcji kartą płatniczą lub kredytową,
- wydruk z terminala płatniczego,
- wyciąg z konta bankowego,
- wiadomość e-mail z potwierdzeniem zakupu,
- podbity dokument gwarancyjny,
- zeznania świadków,
- pisemne potwierdzenie zawarcia umowy sprzedaży.
Warto również zaznaczyć, że w przypadku zakupów powyżej 2 000 zł lub zawieranych na raty, przedsiębiorca ma obowiązek wystawienia pisemnego potwierdzenia sprzedaży, które również stanowi wiążący dowód zakupu.
Jak wygląda procedura zwrotu bez paragonu?
Chociaż paragon jest najczęściej spotykanym dokumentem sprzedaży, nie jest on jedyną drogą do odzyskania pieniędzy za towar. W przypadku jego braku, klient powinien przygotować się na przedstawienie alternatywnego dowodu oraz złożenie stosownego oświadczenia o dokonaniu zakupu.
Sprzedawca, który zgodzi się na przyjęcie zwrotu, musi wówczas podjąć kilka formalnych kroków, w tym:
- dokonanie wpisu w tzw. zeszycie zwrotów,
- spisanie protokołu przyjęcia zwrotu podpisanego przez obie strony,
- odnotowanie dokumentu potwierdzającego sprzedaż (np. potwierdzenie przelewu),
- wskazanie wartości brutto zwracanego towaru i odpowiadającej kwoty VAT.
Wszystkie te obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących. W przypadku kontroli skarbowej, sprzedawca musi móc udowodnić, że zwrot został dokonany na podstawie rzeczywistej transakcji.
Protokół zwrotu – co powinien zawierać?
Choć przepisy nie określają dokładnej treści protokołu zwrotu, w praktyce przyjęto, że powinny w nim znaleźć się takie dane jak:
- numer protokołu,
- oznaczenie stron transakcji (sprzedawca i klient),
- nazwa i opis towaru,
- numer paragonu lub innego dowodu zakupu,
- przyczyna zwrotu,
- informacja o przyjęciu towaru przez sprzedawcę.
Dokument ten powinien zostać podpisany przez obie strony i przechowywany przez sprzedawcę w ewidencji zwrotów.
Jak wygląda zwrot towaru zakupionego przez internet?
Zakupy internetowe rządzą się nieco innymi prawami. Konsument ma prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość bez podania przyczyny w terminie 14 dni od otrzymania towaru. W tym przypadku paragon również nie jest niezbędny, a dowodem zakupu może być np. wiadomość e-mail z potwierdzeniem zamówienia lub faktura w wersji elektronicznej.
W przypadku zwrotów internetowych konsument powinien zwrócić towar w stanie nienaruszonym, w oryginalnym opakowaniu i z kompletem metek. Sprzedawca ma obowiązek zwrócić pieniądze w ciągu 14 dni od otrzymania informacji o odstąpieniu od umowy.
Reklamacja a brak paragonu – co mówi prawo?
Odróżnijmy jednak zwrot od reklamacji. Zwrot towaru to często dobra wola sprzedawcy, natomiast reklamacja jest prawem konsumenta. Zgodnie z przepisami, konsument może złożyć reklamację, jeśli towar ma wadę fizyczną lub prawną albo jest niezgodny z umową.
Od 1 stycznia 2023 r. konsumenci dochodzą swoich roszczeń nie na podstawie rękojmi, lecz na podstawie przepisów o niezgodności towaru z umową. W ramach reklamacji konsument może żądać:
- naprawy towaru,
- wymiany na nowy egzemplarz,
- obniżenia ceny,
- odstąpienia od umowy (jeśli wada jest istotna).
Reklamacja musi zostać rozpatrzona przez sprzedawcę w terminie 14 dni. Brak odpowiedzi w tym czasie oznacza jej uznanie.
Czy sprzedawca może żądać paragonu przy reklamacji?
Nie. Przepisy jasno określają, że sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od przedstawienia paragonu fiskalnego. Jeżeli klient jest w stanie udokumentować zakup w inny sposób, sprzedawca powinien reklamację przyjąć i rozpatrzyć.
UOKiK uznał np. za niedozwolone klauzule typu: „Reklamacje uwzględniane są tylko wraz z oryginalnym paragonem fiskalnym”. Takie zapisy były stosowane m.in. przez sieć Auchan i zostały oficjalnie zakwestionowane, a firma zobowiązana do ich usunięcia.
„Paragon może ułatwić złożenie reklamacji, ale nie jest niezbędny do jej złożenia” – przypomina UOKiK.
Kiedy sklep może odmówić przyjęcia zwrotu?
Warto odróżnić reklamację od zwrotu. Podczas gdy reklamacja jest obowiązkiem ustawowym, zwrot towaru, który nie ma wad, zależy od polityki sklepu. Nie ma przepisu, który zmusza sprzedawcę do przyjmowania zwrotów „bo się rozmyśliłem”.
W sklepach stacjonarnych możliwość zwrotu najczęściej zależy od wewnętrznego regulaminu. Jeżeli regulamin przewiduje możliwość zwrotu, to sklep nie może odmówić go tylko dlatego, że klient nie ma paragonu – o ile przedstawi inny dowód zakupu.
Jakie zapisy w regulaminach sklepów są niedozwolone?
UOKiK prowadzi Rejestr Klauzul Niedozwolonych, w którym znajdują się m.in. zapisy:
- „Zwrot możliwy tylko za okazaniem oryginalnego paragonu fiskalnego”,
- „Reklamacje bez paragonu nie będą rozpatrywane”,
- „Brak paragonu oznacza brak możliwości zwrotu pieniędzy”.
Takie zapisy są sprzeczne z przepisami prawa konsumenckiego i nie mogą być stosowane. Konsument może dochodzić swoich praw niezależnie od tego, czy posiada paragon.
Jak sprzedawca powinien ewidencjonować zwrot bez paragonu?
W przypadku zwrotu towaru bez paragonu, sprzedawca nie ewidencjonuje go na kasie fiskalnej. Zamiast tego sporządza odpowiednie dokumenty w „zeszycie zwrotów” i protokół przyjęcia zwrotu. W ewidencji JPK_V7 taka transakcja powinna być oznaczona jako „RO”.
Sprzedawca musi wykazać, że:
- zwrot rzeczywiście miał miejsce,
- klient otrzymał zwrot pieniędzy.
Dlatego tak istotne jest posiadanie dowodu zakupu – niekoniecznie paragonu – ale jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdza, że dana sprzedaż miała miejsce.
Co warto zapamietać?:
- Zwrot towaru bez paragonu jest możliwy; wystarczy inny dowód zakupu, np. potwierdzenie płatności lub e-mail z zamówieniem.
- UOKiK podkreśla, że brak paragonu nie może być podstawą do odmowy przyjęcia zwrotu lub reklamacji.
- Alternatywne dokumenty potwierdzające zakup to m.in. wydruk z terminala, wyciąg bankowy, podbity dokument gwarancyjny.
- Reklamacja to prawo konsumenta, a sprzedawca nie może wymagać paragonu do jej przyjęcia; reklamacja musi być rozpatrzona w ciągu 14 dni.
- Regulamin sklepu nie może zawierać klauzul uzależniających zwrot lub reklamację od posiadania paragonu; takie zapisy są niedozwolone.
